Diyanet TV’de İyi Niyetli Olarak Yayınlanan Çocuk Programında "Koruyucu Önlemler" Göz Ardı Edilmemeli

DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI

DİYANET TV YÖNETİM KURULU BAŞKANI DİKKATİNE

Diyanet TV’nin çocuklara yönelik yayınlarında, çocukları orman, hayvan çiftlikleri, at haraları gibi yerlere geziye götüren çeşitli programlar yayınlanmaktadır. Çocukların doğayı tanımaları, bitkiler ve hayvanlardaki Allah’ın sanatını ve sonsuz güzel aklını yakından görmeleri amacıyla düzenlendiği görülen bu gezi programları güzel düşünülmüş organizasyonlardır. Ancak bu iyi niyetin ve güzel faydaların yanı sıra, çocukların götürüldüğü bu ortamlarda özellikle dikkat edilmesi gereken bazı hususlar olduğu da açıktır.

Örneğin geçtiğimiz günlerde yayınlanan programda çocuklar bir at çiftliğine götürülmüş ve atları yakından tanımaları için at bakımı yapmaları öğretilmek istenmiştir. Çocuklara at bakımından örnekler gösterilmiş, hatta çocuklara “ters tımar” olarak bilinen, tüylerin ters yönden fırçalaması yaptırılmıştır. İyi niyetli olunduğu görülmekle birlikte, at bakımın özellikle de ters fırçalamanın çocuklara yaptırılması çocukların hem sağlığı hem de can güvenliği açısından son derece tehlikeli ve riskli bir uygulamadır.

Bilindiği üzere atlar ne kadar evcilleştirilmiş olsalar da ani ve fevri tepkileri olabilen canlılardır. Atlar çabuk sinirlenebilmekte, sinirlendiklerinde şaha kalkma, çifte atma, ısırma, ezme ve çiğneme gibi tepkiler göstermektedirler. Ortalama 400-600 kilo son derece güçlü bir canlı olan atların bu ani refleks ve tepkileri hayati tehlikelere sebep olmaktadır. Atın arka bacaklarıyla geriye doğru savurduğu bir tekme, bir insanın kemiklerini kırabilir, iç organlarına zarar verebilir, kalbini durdurabilir ve ölümcül sonuçlar doğurabilir. Şaha kalkan bir at, ön toynaklarıyla yanındaki insanın kafasına veya göğsüne vurabilir. Sinirlenen ya da kendini tehlikede hisseden at, doğrudan insanın üzerine doğru koşarak kişiyi yere fırlatabilir ve toynaklarıyla çiğneyebilir. Ahır gibi dar alanlarda tımar yapılırken sinirlenen bir at gövdesiyle bir insanı duvara veya demirlere sıkıştırarak ezebilir.

Bu nedenle at eğitimi ve atın bakımı sadece bu konuda uzun yıllar tecrübe kazanmış deneyimli kişiler tarafından yapılmaktadır. Atların hangi bölgesine nasıl dokunulması, kızmamaları, tedirgin olmamaları için hangi açıdan nasıl yaklaşılması, hangi malzemenin ne şekilde kullanılması gerektiği ve kızıp saldırganlaşmaları durumunda nasıl kontrol altına alınacakları uzun eğitimler neticesinde öğrenilmektedir. Böylesine hassas koşullarda bakılıp yetiştirilen büyük canlıların yanına çocukların sokulmaları dahi risk içerirken, atların ters fırçalanması işlemlerinin çocuklara yaptırılması sağlıklarını açıkça tehdit eden bir durumdur.

Öncelikle, atlarda ters fırçalama işleminin ana amacı hayvanın kış mevsimi boyunca tüylerinin dibinde ve derisinde birikmiş olan kir ve tozların yüzeye çıkarılarak temizlenmesini sağlamaktır. Bu işlem esnasında yoğun olarak tüy diplerindeki kepeklenmiş deri, birikmiş toz ve kir açığa çıkmaktadır. Akciğer sağlığı açısından mutlaka maske takılması, ahır gibi kapalı alanda ya da rüzgarlı havada işlemin yapılmaması gereklidir.

Sert kaba fırçalarla tüy diplerine yapışmış olan her türlü toz, bakteri ve kirin dışarı çıkması için yapılan bu işlem, çocukların tüm bunları yutmasına ve henüz gelişim aşamasında olan üst ve alt solunum yolları için ciddi sağlık sorunlarına sebep olabileceği açıktır. Ciğerleri henüz gelişme çağında ve hassas olan çocukların bu kir, toz ve bakterileri soluması astım krizlerine ve akciğer enfeksiyonlarına sebep olabilir. Akciğerde kalıcı hasar bırakabilir, kronik alerjik hastalıklara neden olabilir.

Risk altında olan sadece solunum yolu değildir. Atın tüy diplerinde aylar boyunca birikmiş kir ve tozla muhatap olacakları için çocukların ciltlerinin ve gözlerinin de alerjik reaksiyon göstermesi muhtemeldir. Çocukların bağışıklık sistemi yetişkinlere göre daha hassastır. At tüyü, deri döküntüsü, saman tozu veya ahır kokusu çocuklarda ani astım krizlerini, hapşırık nöbetlerini ve göz kızarıklıklarını tetikleyebilir. Tımar malzemelerine dokunduktan sonra çocukların ellerini ağızlarına götürmesiyle parazit veya bakteri bulaşma riski de vardır.

Sonuç olarak;

Çocukların doğa gezilerine götürülmesi, bitkileri ve hayvanları yakından tanımalarının sağlanması iyi niyetli, güzel amaçlar taşıyan bir faaliyettir. Diyanet TV ve ilgili programın sorumlularının da iyi niyetle hareket ettikleri şüphesizdir. Ancak tecrübeli ve konunun uzmanı yetişkinler tarafından hijyen ve sağlık için gerekli olan özel kıyafetlerle yapılan bir bakımın korumasız çocuklara yaptırılmasının, her ne kadar iyi niyetle yola çıkılmış olsa da, ciddi tehlikeler içerdiğinin göz ardı edilmemesi gerekir.

Atların sinirlendiklerinde, korktuklarında veya kendilerini tehdit altında hissettiklerinde hem kendilerine hem de çevrelerindeki insanlara ciddi zararlar verebilecek refleksler gösterebilecekleri unutulmadan çocukların bu ortama mümkünse hiç sokulmaması ya da gerekli tüm tedbirlerin alındığından emin olunması gerekir. Çocuklara güvenlikleri sağlanarak ahır gezmesi yaptırılsa dahi “ters fırçalama” gibi bakım ve temizlik işleri hiçbir şekilde yaptırılmamalıdır. Ciğeri, bağışıklık sistemi, tüm organları henüz gelişme aşamasında olan çocukların tertemiz ciğerlerine atın tüy diplerinde birikmiş tozu, kiri ve mikropları solumalarına vesile olmak ciddi bir sorumluluktur. Kaldı ki bir çocuğun hiç farkına varmadan atın rahatsız olduğu bir yerine dokunması, hatta yüksek sesli bir kahkahası dahi Allah esirgesin atın saldırganlaşmasına ve çocuğun ciddi sakatlanmasına, felç geçirmesine hatta hayatını kaybetmesine sebep olabilecek bir kaza ile neticelenebilir.

Diyanet TV yetkili ve çalışanlarının bu konuda gerekli özeni göstereceğine ve çocukların böyle bir risk altına sokulmaması için tüm tedbirleri alacağına güvenimiz tamdır.

Saygılarımızla bilgilerinize arz ederiz. 14.06.2026